Đột phá công nghệ đáng chú ý tại World Cup 2026

FIFA World Cup 2026 sẽ đánh dấu màn ra mắt của hàng loạt nâng cấp công nghệ đáng chú ý, cho phép đưa ra các quyết định việt vị nhanh hơn và cải thiện chất lượng hình ảnh từ camera đeo trên người của trọng tài.

Giải đấu cũng sẽ tiến thêm một bước dài trong việc “bình đẳng hóa” công nghệ bóng đá, đảm bảo toàn bộ 48 đội tuyển tham dự đều có quyền truy cập như nhau vào các công cụ phân tích hiệu suất và trận đấu, bất kể quy mô hay tiềm lực tài chính.

Việt vị bán tự động lên tầm cao mới

Ở World Cup 2022 tại Qatar, FIFA đã lần đầu áp dụng công nghệ vào việc hỗ trợ các trọng tài bắt việt vị với tên gọi công nghệ việt vị bán tự động (SAOT).

Hệ thống có 12 camera chuyên dụng, liên tục theo dõi vị trí của bóng và 29 điểm trên cơ thể cầu thủ. Dữ liệu thu được sẽ do AI xử lý theo thời gian thực, kết hợp thông tin do bóng Al Rihla truyền về 500 lần/giây.

World Cup 2026 sẽ lần đầu trình làng hệ thống bắt việt vị bán tự động nâng cao (ASAOT). Ảnh: FIFA.

Dữ liệu do camera và quả bóng tạo ra cũng sẽ được sử dụng để tạo hoạt ảnh tự động có thể phát trên màn hình sân vận động và truyền hình.

“Bằng cách kết hợp dữ liệu theo dõi tay, chân người và quả bóng, công nghệ mới cung cấp cảnh báo việt vị tự động cho trọng tài trong phòng điều hành bất cứ khi nào cầu thủ tấn công trong tư thế phạm lỗi”, FIFA cho biết.

Phần thông tin từ máy tính sẽ được trọng tài VAR kiểm tra thủ công một lần nữa dựa trên đường kẻ việt vị được kéo tự động. Quá trình này diễn ra trong vòng vài giây và nhanh chóng được thông báo kết quả đến trọng tài chính điều khiển trên sân.

Đây là lý do SAOT được cho là nhanh và chính xác hơn công nghệ VAR cũ. Nhiều máy tính, công nghệ, cảm biến cùng tham gia vào quá trình kiểm tra việt vị. Đồng thời, trọng tài chính không cần phải di chuyển ra ngoài sân để theo dõi tình huống quay chậm như trước đây.

Trong khi đó, video mô phỏng chiếu lại sẽ được tổng hợp dữ liệu trở lại từ tình huống để dựng hình 3D. Điều này đồng nghĩa video cần được xử lý, thiết kế đồ họa từ các thông tin được cung cấp. Đây là lý do khiến thời gian chờ đợi xử lý kéo dài khoảng 10 phút để được trình chiếu.

“Video hoạt họa 3D mô tả góc nhìn tốt nhất của tay, chân cầu thủ trên sân. Clip được chiếu ở màn hình lớn trên sân và cung cấp đến các đối tác phát sóng để khán giả theo dõi”, FIFA cho biết.

Đến World Cup 2026, công nghệ này tiếp tục được cải tiến và sẽ trình làng với tên gọi hệ thống bắt việt vị bán tự động nâng cao (ASAOT).

ASAOT cho phép đưa ra quyết định việt vị chớp nhoáng hơn, từ đó giảm thiểu nguy cơ chấn thương cho cầu thủ trong khoảng thời gian dư thừa giữa lúc tình huống việt vị xảy ra và lúc trọng tài biên phất cờ. Ảnh: FIFA.

So với phiên bản cũ, hệ thống này cho phép đưa ra quyết định việt vị chớp nhoáng hơn, từ đó giảm thiểu nguy cơ chấn thương cho cầu thủ trong khoảng thời gian dư thừa giữa lúc tình huống việt vị xảy ra và lúc trọng tài biên phất cờ.

Cụ thể, với ASAOT, giờ đây những tình huống việt vị rõ ràng sẽ được truyền thẳng đến các thiết bị của tổ trọng tài đang điều hành trên sân.

“Điều đó có nghĩa là các trợ lý trọng tài có thể phất cờ ngay lập tức đối với các lỗi việt vị vị trí, giúp đẩy nhanh tốc độ ra quyết định”, Giám đốc Đổi mới của FIFA, ông Johannes Holzmüller giải thích.

Trợ lý dữ liệu chuyên sâu và camera theo dõi quang học

Bên cạnh ASAOT, một công nghệ mang tính tiên phong khác tại giải đấu năm nay là Football AI Pro – một trợ lý kiến thức sử dụng AI tạo sinh được phát triển nhằm giúp toàn bộ 48 đội tuyển tham dự được hưởng lợi từ cùng một nền tảng phân tích nâng cao trước và sau trận đấu.

Theo ông Holzmüller, trước đây, FIFA thường cung cấp dữ liệu cho các đội bóng dưới dạng các bản báo cáo dài tới 50 – 60 trang cho mỗi trận đấu. Những báo cáo này đòi hỏi phải có các chuyên gia phân tích trận đấu để diễn giải.

Tuy nhiên, với Football AI Pro, các đội tuyển có thể trích xuất thông tin họ cần một cách dễ dàng và nhanh chóng hơn rất nhiều.

“Chúng tôi tin rằng điều này không chỉ giúp đẩy nhanh quá trình làm việc mà còn bình đẳng hóa sân chơi. Như các bạn có thể hình dung, không phải đội tuyển nào cũng đủ tiềm lực tài chính để mang theo một đội ngũ phân tích viên hùng hậu đến World Cup.

Do đó, bằng cách cung cấp cho tất cả quyền truy cập như nhau vào công nghệ tân tiến nhất này, chúng tôi hy vọng có thể chia sẻ công bằng những lợi ích mà công nghệ mang lại”, Giám đốc Đổi mới của FIFA nhấn mạnh.

Tại World Cup 2026, tất cả 48 đội tuyển sẽ được sử dụng cùng một nền tảng AI phân tích nâng cao trước và sau trận đấu. Ảnh: Lenovo.

Tại FIFA Club World Cup 2025, camera gắn trên người (bodycam) của trọng tài chính đã được thử nghiệm lần đầu và mang lại kết quả vượt xa kỳ vọng.

Kể từ đó, Lenovo đã phát triển một công nghệ giúp giảm thiểu hiện tượng mờ nhòe do các chuyển động nhanh gây ra.

Những thước phim được chống rung mượt mà này giờ đây mang đến cho khán giả toàn cầu một góc nhìn thứ nhất với chất lượng cao, giúp tăng cường tính minh bạch và cảm giác hòa mình vào từng nhịp đập của trận đấu.

Để mang lại góc nhìn chân thực hơn, FIFA cũng đầu tư hệ thống 16 camera theo dõi quang học được lắp đặt tại mỗi sân vận động. Hệ thống này có khả năng tạo ra hơn 150 triệu điểm dữ liệu theo dõi trong mỗi trận đấu.

Lượng dữ liệu khổng lồ này cho phép FIFA tái tạo toàn bộ trận đấu dưới dạng không gian 3D và cung cấp nguồn cấp dữ liệu này cho VAR – một tính năng đặc biệt hữu dụng trong việc đánh giá xem một cầu thủ việt vị có đang cản trở tình huống bóng hay không.

“Khi một cầu thủ tấn công che khuất tầm nhìn của thủ môn, VAR có quyền truy cập vào nguồn cấp dữ liệu này để kiểm tra chính xác xem cầu thủ đang ở vị trí nhạy cảm đó có thực sự chặn tầm nhìn hướng về phía quả bóng hay không”, ông Holzmüller ví dụ.

Ngoài ra, bộ dữ liệu này cũng giúp các trọng tài xác định xem bóng đã đi hết đường biên dọc trong quá trình triển khai một tình huống dẫn đến bàn thắng hay chưa.

Đây từng là tâm điểm tranh cãi ở giải đấu trước, đặc biệt là bàn quyết định của Ao Tanaka trong trận Nhật Bản thắng Tây Ban Nha 2-1 tại bảng E World Cup 2022 làm nổ ra tranh cãi khi các hình ảnh cho thấy bóng dường như đã ra ngoài trước khi được Kaoru Mitoma tạt vào để dứt điểm.

Quyết định được đưa ra gián tiếp tiễn tuyển Đức rời khỏi giải đấu ngay từ vòng bảng, khi họ xếp dưới Tây Ban Nha dù có chiến thắng trước Costa Rica.