Thị trường cấp phép khuôn mặt đang hình thành cùng làn sóng nội dung AI, kéo theo rủi ro về quyền riêng tư và dữ liệu sinh trắc học.
  |
|
Người cho thuê khuôn mặt tại Trung Quốc có thể kiếm được 75 USD cho mỗi lần cấp phép sử dụng. Ảnh: Global Times. |
Một nhân viên ngân hàng tại Trung Quốc kiếm gần 3.500 nhân dân tệ (525 USD) chỉ trong 3 ngày sau khi cấp phép sử dụng khuôn mặt của mình. Hình ảnh của anh được một công ty quảng cáo mua quyền sử dụng 7 lần. Mỗi lần cấp phép có giá 500 nhân dân tệ (75 USD).
Những trường hợp trên phản ánh một mô hình kinh doanh mới đang xuất hiện cùng sự bùng nổ của nội dung tạo bằng AI. Các nền tảng đóng vai trò kết nối người muốn cho thuê khuôn mặt với công ty sản xuất quảng cáo hoặc phim ngắn. Thay vì mua đứt, doanh nghiệp trả tiền để sử dụng hình ảnh trong từng dự án.
Nền tảng kết nối được nhắc đến mới hoạt động khoảng 2 tháng. Tuy nhiên, công ty đã có gần 70 giao dịch. Tổng giá trị đạt khoảng 40.000 nhân dân tệ (6.000 USD). Người bán nhận 70% phí cấp phép, trong khi nền tảng thu 30% phí dịch vụ.
Theo nhà sáng lập Yu Zilin, khách hàng hiện chủ yếu là công ty sản xuất phim ngắn và quảng cáo. Ông cho rằng nhu cầu sử dụng khuôn mặt thật đang tăng nhanh. Nguyên nhân là công nghệ tạo video phát triển mạnh, trong khi vấn đề vi phạm quyền chân dung cũng ngày càng phổ biến.
Hiện khoảng 80% người cấp phép trên nền tảng là diễn viên chuyên nghiệp và người sáng tạo nội dung. Phần còn lại chủ yếu gồm người dùng phổ thông, chiếm khoảng 20%. Tuy nhiên, Yu nhận định nhóm người dùng phổ thông có thể trở thành nguồn cung quan trọng trong tương lai. Các khuôn mặt do AI tạo ra có nguy cơ trở nên giống nhau và gây nhàm chán cho người xem.
Nền tảng quy định mức cấp phép tối thiểu là 500 nhân dân tệ (75 USD) cho mỗi tác phẩm. Với phim ngắn hoặc phim điện ảnh, quyền sử dụng có thể kéo dài vĩnh viễn nhưng chỉ áp dụng cho một tác phẩm.
Người mua cũng phải khai báo rõ tên dự án và nền tảng phát hành. Việc được phép sử dụng một khuôn mặt trong một phim không đồng nghĩa hình ảnh đó có thể tiếp tục xuất hiện trong các sản phẩm khác.
Mô hình tương tự đã xuất hiện bên ngoài Trung Quốc. Tại Anh, Actorsy cho phép diễn viên và người bình thường cung cấp khuôn mặt, giọng nói hoặc dữ liệu chuyển động. Phí sử dụng khuôn mặt cho nhân vật nền có thể 150-800 bảng (200-1.100 USD). Với quảng cáo thương hiệu, mức giá tham khảo là 1.500-6.000 bảng (2.040-8.150 USD).
Tuy nhiên, sự phát triển của thị trường này đi kèm nhiều câu hỏi pháp lý. Wang Guangying, Giáo sư thỉnh giảng môn luật tại Đại học Nhân dân Trung Quốc cho rằng việc cấp phép khuôn mặt không thể được hiểu đơn giản là “bán mặt”. Hoạt động này vừa liên quan quyền riêng tư, vừa liên quan việc xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm.
“Dữ liệu sinh trắc học một khi bị rò rỉ sẽ không thể đảo ngược”, Wang Guangying cảnh báo. Ông cho rằng hậu quả có thể kéo dài và dẫn tới nguy cơ đánh cắp danh tính.
Dù vậy, nhu cầu cấp phép khuôn mặt được dự báo tiếp tục tăng khi nội dung AI phát triển. Thách thức lớn nhất là tạo ra cơ chế giúp người dùng kiếm tiền từ hình ảnh của mình nhưng vẫn kiểm soát được khuôn mặt sẽ xuất hiện ở đâu và được sử dụng cho mục đích phù hợp.
