Động cơ khiến Elon Musk cần thương vụ sáp nhập lớn nhất lịch sử

Dù Tesla và SpaceX từng hoạt động trong những lĩnh vực tương đối độc lập, ranh giới giữa 2 công ty ngày càng thu hẹp khi ông Musk mở rộng sang AI, robot, sản xuất tiên tiến và truyền thông vệ tinh.

Việc sáp nhập có thể giúp đơn giản hóa quá trình ra quyết định, đồng thời tạo sự linh hoạt trong phân bổ vốn, nhân lực và hạ tầng giữa các dự án.

Việc có thể đưa hai trong số những doanh nghiệp lớn nhất của Musk về dưới một mái nhà chung còn giúp các công ty dễ dàng chuyển đổi đầu tư và nguồn lực giữa các dự án.

“Điều này sẽ cho phép ông ấy điều hành tất cả hoạt động dưới một mái nhà mà không vướng phải nhiều vấn đề về quản trị”, các nhà phân tích Seth Goldstein và Nicolas Owens của Morningstar nhận định.

Theo đó, Elon Musk có thể chuyển các nhà phát triển phần mềm hoặc kỹ sư của Tesla sang làm việc trong các dự án AI của SpaceX.

Ở chiều ngược lại, nhân viên Tesla và SpaceX có thể di chuyển qua lại giữa các dự án chung mà không cần phải công khai các giao dịch giữa các bên liên quan hoặc đối mặt với các vụ kiện của cổ đông.

Các nhà phân tích cũng nhận định rằng xe taxi tự lái của Tesla có thể hưởng lợi từ kết nối Starlink, trong khi xe tự hành và robot hình người Optimus có thể tích hợp chặt chẽ hơn với công nghệ AI của SpaceX.

Ngoài ra, các trung tâm dữ liệu trên quỹ đạo mà SpaceX đang lên kế hoạch xây dựng có thể được hưởng lợi từ việc tiếp cận các sản phẩm pin và lưu trữ năng lượng của Tesla.

Hai doanh nghiệp đang cùng phát triển Terafab, tổ hợp sản xuất bán dẫn quy mô lớn tại Texas. Dự án có thể tiêu tốn tới 119 tỷ USD, cung cấp chip cho xe tự hành, robot hình người và các trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo.

Sự kết nối còn thể hiện qua các giao dịch thương mại. SpaceX đã mua gần 1 tỷ USD pin Megapack và xe Cybertruck từ Tesla. Trong khi đó, mô hình AI Grok được cung cấp miễn phí trên nhiều mẫu xe Tesla.

Theo các chuyên gia chia sẻ với BBC, người dùng Tesla khó có khả năng nhận thấy nhiều thay đổi mạnh mẽ trong tương lai gần, ngay cả khi hai công ty sáp nhập.

“Thực tế, mảng phương tiện giao thông dường như giống như một yếu tố phụ, bị lu mờ bởi tiềm năng kết hợp năng lực công nghệ của Tesla và SpaceX”, David Nicholson, cố vấn công nghệ tại công ty nghiên cứu thị trường The Futurum Group nhận định.

Thực tế, những thay đổi vốn đã và đang diễn ra tại Tesla. Hồi đầu năm 2026, nhà sản xuất ôtô này cho biết sẽ ưu tiên hai dòng xe bán chạy nhất là Model Y và Model 3, đồng thời chuyển trọng tâm khỏi các mẫu xe ít phổ biến hơn.

Tesla cũng đã bắt đầu sử dụng một nhà máy sản xuất ở California để chế tạo robot hình người, được biết đến với tên gọi Optimus. Sự kết hợp giữa công nghệ tự lái và robot của Tesla với mạng lưới vệ tinh và AI của SpaceX có thể tạo ra những phương tiện có năng lực vượt trội hơn.

“Câu hỏi đặt ra là mảng ôtô sẽ được ưu tiên ở mức độ nào bên trong một công ty ngày càng bị chi phối bởi cơ sở hạ tầng AI”, chuyên gia phân tích đầu tư Dan Sheehan từ Telos Wealth Advisors nhận xét.

Theo Tu Le, nhà sáng lập công ty tư vấn Sino Auto Insights, màn trình diễn của chiếc Roadster mới đây cho thấy công nghệ của SpaceX có thể được đưa vào các sản phẩm tương lai của Tesla.

Trong bối cảnh mẫu xe Cybertruck hiện phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các hãng xe Trung Quốc như BYD, điều này có thể thu hút thêm nhiều khách hàng tiềm năng cho Tesla.

Ông Nicholson nhận xét thêm việc sáp nhập dường như cũng phù hợp với tham vọng lâu nay của Elon Musk về việc thuộc địa hóa Hỏa tinh. Trước đó, Musk đã vạch ra kế hoạch đưa robot Optimus của Tesla lên hành tinh này trên tàu vũ trụ Starship của SpaceX.

Việc sáp nhập cũng có thể củng cố ảnh hưởng của vị tỷ phú đối với định hướng của Tesla. Barclays ước tính việc SpaceX mua lại Tesla có thể mang lại cho Musk khoảng 37% cổ phần của công ty hợp nhất, đồng thời kiểm soát khoảng 56% quyền biểu quyết.

Hiện tại, ông đang nắm giữ khoảng 82% quyền biểu quyết tại SpaceX và 20% tại Tesla. Điều này có thể mang lại lợi ích hoặc rủi ro cho các cổ đông, vì quá trình ra quyết định sẽ nhanh hơn nhưng ít bị kiểm soát hơn.

Rào cản lớn của thương vụ nằm ở địa chính trị và quy định pháp lý. SpaceX là nhà thầu quan trọng của quân đội Mỹ, các cơ quan tình báo và NASA, trong khi Tesla phụ thuộc đáng kể vào nhà máy Thượng Hải tại Trung Quốc.

Việc kết hợp hai doanh nghiệp có thể khiến tập đoàn mới chịu sự giám sát chặt chẽ hơn từ cơ quan an ninh và quản lý Mỹ, đồng thời thu hút sự chú ý từ Bắc Kinh.

Thương vụ cần giải quyết các vấn đề về quyền biểu quyết, xung đột lợi ích và phân bổ vốn. Nhà đầu tư cũng phải được thuyết phục rằng việc hợp nhất tạo ra giá trị lớn hơn so với duy trì hai công ty độc lập.