‘Nhân viên’ robot ngày càng phổ biến ở Trung Quốc

“Nhân viên” robot làm kem, pha cà phê phục vụ khách hàng. Ảnh: Slash Youth.

Sự xuất hiện của robot hình người tại các chuỗi cửa hàng bán lẻ tại Trung Quốc đang đánh dấu bước tiến mới trong việc đưa công nghệ vào cuộc sống. Nhiều thương hiệu lớn đã nhanh chóng đưa “lực lượng lao động” đặc biệt này vào vận hành thực tế nhằm tạo ấn tượng với khách hàng.

Tuy nhiên, việc thương mại hóa robot vẫn đang đối mặt với bài toán chi phí và sự phản đối từ người lao động. Bên cạnh đó, cuộc cạnh tranh kiểm soát “bộ não” AI cho robot giữa các hãng phần mềm và sản xuất cũng đang diễn ra gay gắt.

Gia nhập thị trường lao động

Trong kỳ nghỉ lễ tại Trung Quốc kéo dài từ 1-7/10 vừa qua, nhiều thương hiệu bán lẻ lớn đã thu hút sự chú ý bằng cách đưa robot hình người vào làm việc thực tế.

Tại cửa hàng DQ trên đường Tây Nam Kinh, Thượng Hải, một robot đảm nhận toàn bộ 55 bước để chế biến kem cho khách hàng. Robot thậm chí còn thực hiện thao tác lật ngược ly kem quen thuộc trước khi phục vụ để biểu diễn kỹ năng.

Tại chuỗi cửa hàng tiện lợi FamilyMart ở Bắc Kinh, robot Galbot của công ty Galaxy General cũng bắt đầu tham gia hỗ trợ công việc. Mẫu robot này có thể chủ động chào hỏi khách, hỗ trợ tìm kiếm hàng hóa, lấy đồ ăn và pha cà phê.

Robot hình người làm kem. Ảnh: TMTPost.

Ngoài ra, các thương hiệu xe điện như BYD, XPeng, Li Auto hay quán trà sữa cũng tích cực sử dụng robot để phục vụ và tư vấn cho người tiêu dùng.

Mặc dù tạo ra hiệu ứng truyền thông rất tốt, hiệu suất làm việc của robot vẫn còn nhiều hạn chế. Tốc độ thao tác của robot chậm hơn đáng kể so với nhân viên con người.

Việc lấy một phần bắp xào hay pha một ly cà phê có thể mất hơn một phút khiến khách hàng phải chờ đợi. Hiện tại, giá trị lớn nhất của robot vẫn nằm ở tính giải trí, mang lại trải nghiệm mới lạ.

Thách thức và phản ứng

Để robot có thể di chuyển và thực hiện thao tác linh hoạt như người thật, các tập đoàn công nghệ đang tăng tốc thu thập dữ liệu hành vi. Tập đoàn JD.com đã thành lập một trung tâm dữ liệu với mục tiêu thu thập 10 triệu giờ dữ liệu thao tác trong 2 năm.

Doanh nghiệp này trang bị thiết bị ghi hình cho nhân viên vệ sinh, bảo trì và làm vườn để ghi lại mọi chuyển động thực tế từ góc nhìn người thứ nhất.

Sự bùng nổ của các thiết bị thu thập dữ liệu dấy lên nỗi lo ngại sâu sắc trong lực lượng lao động. Nhiều công nhân lo sợ dữ liệu hình ảnh của họ đang được dùng để huấn luyện chính những cỗ máy sẽ thay thế họ trong tương lai.

“Nhân viên” chạy bàn robot tại quán trà sữa. Ảnh: TMTPost.

Tại một số nhà máy của Tesla, công nhân từng chọn cách từ chối mặc trang phục gắn cảm biến thu thập chuyển động như một hình thức phản đối ngầm.

Các tổ chức đại diện cho người lao động cũng đã bắt đầu lên tiếng. Đại diện công đoàn công nhân Hyundai Motor tại Hàn Quốc khẳng định phản đối việc đưa robot vào dây chuyền sản xuất nếu chưa có sự đồng ý của công nhân.

“Công ty không được phép đưa các công nghệ tự động hóa, bao gồm cả robot, vào sản xuất nếu không có sự cho phép của thỏa thuận giữa người lao động và ban quản lý”, đại diện công đoàn tuyên bố.

Bài toán kinh tế

Rào cản lớn nhất đối với việc ứng dụng đại trà robot hình người hiện nay chính là hiệu quả đầu tư. Một robot Galbot G1 có giá bán lên tới hơn 100.000 USD. Trong khi đó, mức lương tối thiểu của một nhân viên bán hàng tại cửa hàng tiện lợi ở Bắc Kinh rơi vào khoảng 670 USD/tháng.

Chi phí mua một robot tương đương với 155 tháng lương của một nhân viên con người. Con số này chưa bao gồm chi phí vận hành, điện năng, bảo trì và hao mòn.

Xét về hiệu quả kinh tế, robot vẫn nằm ở tính giải trí, mang lại trải nghiệm mới lạ, chưa thể thay thế con người. Ảnh: Slash Youth.

Tính theo mô hình chia 3 ca làm việc, mức giá của cỗ máy này bằng tiền lương của 3 nhân viên trong 51 tháng. Do đó, xét về khía cạnh kinh tế, robot chưa thể thay thế hoàn toàn lực lượng lao động con người.

Dù vậy, thị trường robot hình người vẫn ghi nhận mức tăng trưởng rất nhanh chóng. Trong nửa đầu năm, lượng robot xuất xưởng toàn cầu đạt gần 25.000 chiếc, tăng 432% so với cùng kỳ năm ngoái. Quy mô thị trường nhanh chóng vượt mốc 740 triệu USD.

Cuộc chiến công nghệ hiện nay xoay quanh việc kiểm soát “bộ não” robot. Các gã khổng lồ AI như OpenAI, Alibaba hay ByteDance muốn làm chủ phần trí tuệ tổng hợp. Còn các hãng sản xuất lại tự thiết kế hệ thống riêng, vừa suy nghĩ, vừa điều khiển cử động để robot hoạt động linh hoạt nhất.