Từ cuộc gọi lừa đảo, người thợ tóc U60 học cách bảo vệ mình trên Zalo

Sau khi quét dọn những sợi tóc vương trên sàn căn phòng cắt tóc chừng 25 m2, ông Dũng (59 tuổi) thoải mái ngả lưng lên ghế, mở ứng dụng Zalo xem tin nhắn. Cửa tiệm lọt thỏm trong một xóm nhỏ yên tĩnh, chủ yếu toàn khách quen suốt mấy chục năm. Vậy mà Zalo của ông cũng “rộn ràng” lắm, thi thoảng lại có khách gọi đến hẹn lịch. Với ông, ngoài việc liên lạc cùng hai đứa con đi làm xa, Zalo còn là đầu mối làm ăn của cả tiệm.

Tiệm cắt tóc “núp hẻm” của ông Dũng.

Thường xuyên nhận những cuộc gọi từ người lạ, ông Dũng từng suýt trở thành nạn nhân của lừa đảo trực tuyến. “Bữa người ta gọi điện, nói ở bên điện lực gọi xuống vì nhà tôi chưa đóng tiền điện. Rồi họ yêu cầu gửi thông tin, nếu không, họ sẽ cắt điện. Tiền điện hàng tháng giờ người ta đâu có đến nhà thu nữa, tôi chỉ nhờ con trai đóng giùm. Tôi gọi cho con, nó kêu lừa đảo đó, ba đừng quan tâm, tôi mới đỡ lo” ông Dũng trầm ngâm.

Ông Dũng không phải trường hợp cá biệt. Theo Cục Cảnh sát hình sự (Bộ Công an), giai đoạn 2020 – 2025, Việt Nam ghi nhận 24.295 vụ lừa đảo trực tuyến với hơn 45 kịch bản phổ biến, gây thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng. Nạn nhân của các vụ án lừa đảo trên không gian mạng chủ yếu là người trung niên và cao tuổi – nhóm có kiến thức công nghệ hạn chế, cộng hưởng với tâm lý cô đơn và thiếu thông tin.

Sau chuyện đó, ông bắt đầu để ý hơn đến những cảnh báo và thông tin phòng chống lừa đảo mà Zalo vẫn hay chia sẻ. Đầu tháng 8/2026, khi Zalo và Google ra mắt trang thông tin Trung tâm an toàn trong khuôn khổ chiến dịch “Chung tay phòng, chống lừa đảo trực tuyến” – nơi tổng hợp kiến thức và công cụ giúp người Việt chủ động nhận diện, phòng tránh lừa đảo trực tuyến – ông tranh thủ những lúc vắng khách để đọc thật kỹ. Sau 3 tháng triển khai, trang thông tin đã có gần 130.000 lượt truy cập và ông Dũng là một trong số đó. “Mình chả có tiền bạc gì trên này, nhưng có cái gì giúp bảo vệ mình tốt hơn thì cứ làm”, ông nói.

Nỗ lực để mỗi người dùng có thể chủ động bảo vệ tài khoản

Với nhóm người dùng này, bài toán của Zalo không chỉ là giao diện dễ dùng, mà còn là hiểu đúng nhu cầu và đưa ra giải pháp phù hợp cho người dùng phổ thông chưa tiếp xúc nhiều với công nghệ.

Giữa những dòng tin nhắn từ khách quen, người nhà, ông Dũng dừng lại vài phút để đọc hướng dẫn cài đặt Bảo mật 2 lớp trên Zalo. Nheo mắt chăm chú xem hướng dẫn, ông cẩn thận thao tác từng bước trên chiếc điện thoại đã cũ. Việc thực hiện các bước như liên kết email, bật tính năng, nhận mã xác nhận mất chưa đầy hai phút; xong xuôi, gương mặt ông mới giãn ra, vui vẻ: “Làm rồi mới thấy mấy thứ công nghệ này cũng không quá khó. Cái gì mình tự học tự làm được thì đỡ phải phiền đến con cái. Làm xong rồi lại thấy vui vui, mình cũng không đến nỗi mù tịt công nghệ”.

Tính năng Bảo mật 2 lớp mà ông Dũng thiết lập trên điện thoại chính là một trong ba biện pháp an toàn mà Zalo khuyến khích người dùng sử dụng. Tính năng nằm ngay trong mục Tài khoản và bảo mật để bất cứ ai cũng có thể kích hoạt chỉ với vài thao tác. Khi bật tính năng Bảo mật 2 lớp, mỗi lần đăng nhập trên thiết bị mới, người dùng sẽ cần nhập mã OTP bên cạnh mật khẩu. Cơ chế này bổ sung thêm một lớp bảo mật cho tài khoản, ngay cả trong trường hợp mật khẩu bị lộ hoặc đánh cắp.

Ông Dũng cài đặt bảo mật 2 lớp trên Zalo.

Bên cạnh đó, tính năng Báo xấu giúp người dùng gửi phản ánh khi phát hiện tài khoản hoặc tin nhắn có dấu hiệu lừa đảo, mạo danh, quấy rối để Zalo xem xét và xử lý. Người dùng cũng có thể tự quyết định ai có thể tìm thấy mình qua số điện thoại, ai được nhắn tin và ai được xem Nhật ký bằng tính năng Quyền riêng tư. Ba tính năng này giúp người dùng chủ động bảo vệ tài khoản, đồng thời nâng cao trải nghiệm trực tuyến an toàn hơn.

Zalo được ông Dũng xem như “cầu nối” của mình với thế giới xung quanh. Không chỉ nhận những cuộc gọi video từ cô con gái út làm việc ở Nhật, mỗi ngày, ông còn nhận kha khá tin nhắn, cuộc gọi từ cả khách quen lẫn khách lạ. Thấy Zalo gửi cảnh báo khi có người lạ liên hệ, ông Dũng cũng cẩn trọng hơn trong giao tiếp. Chẳng cần những tính năng quá cao siêu, đối với ông Dũng và người dùng phổ thông, chỉ cần thông báo ngắn gọn, xuất hiện đúng lúc cũng đã giúp họ tự bảo vệ mình.

Thay đổi riêng lẻ tạo khác biệt to lớn

Phía sau những thao tác chưa đến 2 phút để tăng cường bảo vệ tài khoản Zalo của ông Dũng là một câu hỏi mà những kỹ sư Zalo đặt ra khi xây dựng sản phẩm: Làm sao để một người không chuyên về công nghệ vẫn có thể tự bật được lớp bảo vệ cho tài khoản của mình. Hơn một thập kỷ đồng hành cùng trên 82,6 triệu người dùng thường xuyên hàng tháng (tính đến hết tháng 9/2026), đơn giản, tin cậy, riêng tư vẫn là 3 giá trị cốt lõi mà Zalo theo đuổi.

Không khó để làm ra một sản phẩm với nhiều tính năng. Tuy nhiên, để sản phẩm được đông đảo người dùng lựa chọn và sử dụng lâu dài lại là một câu chuyện khác. Chia sẻ về việc thấu hiểu người dùng từ những cải tiến nhỏ nhất, ông Vương Quang Khải, Nhà sáng lập Zalo, cho biết: “Một thao tác có thể nhanh hơn một chút. Một thông báo có thể dễ hiểu hơn một chút. Một lỗi hiếm gặp nào đó có thể được xử lý tốt hơn một chút. Mỗi thay đổi riêng lẻ có thể rất nhỏ. Nhưng khi cộng lại, chúng tạo nên sự khác biệt lớn”.

Để bảo vệ bản thân trên Zalo tốt hơn, sau khi đọc kỹ hướng dẫn về an toàn và bảo mật, ông Dũng còn cẩn thận ghi chép lại vài lưu ý vào tờ giấy học trò, rồi dán lên góc dưới tấm kính của tiệm. “Để lỡ bất ngờ, người ta gọi mà thấy giống trong này là biết phải làm gì” – ông vừa nói vừa miết phẳng trang giấy. Mỗi khi có khách đến cắt tóc, ông Dũng cũng gửi đường link trang thông tin này cho họ đọc. “Họ chỉ mình mấy cách giữ an toàn cho tài khoản của mình đó, mấy ông coi rồi làm đi. Cái gì không rõ hỏi thì kêu tôi chỉ cho”, ông nói.

Từ người từng phải gọi điện hỏi con trai mỗi khi nghi ngờ điều gì bất thường, giờ đây ông Dũng đã trở thành người chủ động chia sẻ lại kiến thức bảo vệ bản thân cho những vị khách của mình.

Theo Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA), năm 2025, số nạn nhân của lừa đảo trực tuyến lần đầu tiên ghi nhận mức giảm sau nhiều năm. Kết quả khảo sát cho thấy số nạn nhân trong năm 2025 đã giảm khoảng 2,5 lần so với năm 2024. Chuyển biến tích cực này là kết quả của rất nhiều nỗ lực, từ biện pháp quyết liệt của cơ quan chức năng, công tác tuyên truyền phổ cập kiến thức, đến những biện pháp bảo mật mà các nền tảng công nghệ như Zalo vẫn đang cải tiến mỗi ngày. Hơn hết, đó còn là sự chủ động của những người dùng như ông Dũng, tự học được cách bảo vệ mình, rồi truyền lại cho người xung quanh.

Công cuộc phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng vẫn còn là một hành trình dài, đòi hỏi sự phối hợp giữa chính phủ, doanh nghiệp và mỗi người dân. Nhưng đôi khi, hành trình ấy bắt đầu đơn giản, chỉ từ tờ giấy nhỏ dán ở góc tấm kính của một tiệm cắt tóc.

Bên cạnh phát triển các tính năng an toàn, Zalo theo đuổi những nguyên tắc nhất quán về bảo vệ dữ liệu và quyền riêng tư của người dùng. Tháng 1/2026, hệ thống quản lý an toàn thông tin của Zalo (Công ty TNHH Zalo Platforms) đã được BSI (British Standards Institution), tổ chức tiêu chuẩn quốc gia của Vương quốc Anh, đánh giá và cấp chứng nhận ISO/IEC 27001:2022, phiên bản mới nhất của tiêu chuẩn quốc tế về hệ thống quản lý an toàn thông tin, áp dụng cho các hoạt động phát triển và cung cấp dịch vụ Zalo Notification Service (ZNS), dịch vụ xác thực ZaloID và nền tảng Zalo Official Account (OA). Tiêu chuẩn này yêu cầu doanh nghiệp nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro một cách liên tục nhằm bảo đảm tính bảo mật, toàn vẹn và sẵn sàng của thông tin.

Thời gian tới, Zalo sẽ tiếp tục đầu tư vào bảo mật, nâng cấp các tính năng an toàn và quyền riêng tư để mang đến không gian an toàn cho người Việt trên Internet. Toàn bộ thông tin, giải pháp và hướng dẫn phòng, chống lừa đảo trực tuyến được cập nhật tại Trung tâm an toàn.